Adulterated Mawa: होळी हा रंगांचा आणि आनंदाचा सण आहे. या सणात विविध प्रकारच्या मिठायांचा आस्वाद घेतला जातो. परंतु सणासुदीच्या काळात बाजारात भेसळयुक्त माव्याच्या मिठाया मोठ्या प्रमाणावर विक्रीस येत असल्याच्या घटना समोर येतात. निकृष्ट किंवा भेसळयुक्त माव्यापासून तयार केलेल्या मिठाया आरोग्यास गंभीर अपाय करू शकतात. त्यामुळे गोड पदार्थ खाताना विशेष दक्षता घेणे आवश्यक आहे. सणाच्या दिवसांत मिठाईची मागणी वाढते. या संधीचा गैरफायदा घेत काही विक्रेते कृत्रिम दूध, धुण्याची पावडर, यूरिया व इतर घातक रसायनांचा वापर करून बनावट मावा तयार करतात. हा मावा दिसायला आकर्षक असला तरी तो आरोग्यास अत्यंत घातक ठरतो. भेसळयुक्त माव्यात कोणती रसायने असतात? तज्ज्ञांच्या मते, मावा अधिक पांढरा आणि फेसाळ दिसावा म्हणून त्यात धुण्याची पावडर व कॉस्टिक सोडा मिसळला जातो. वजन वाढवण्यासाठी आणि दूध घट्ट असल्याचा भास निर्माण करण्यासाठी यूरिया व निकृष्ट दर्जाचा स्टार्च वापरला जातो. काही वेळा तेलकटपणा आणण्यासाठी शुद्ध तेलाऐवजी स्वस्त तेल, प्राण्यांची चरबी किंवा इतर निकृष्ट घटक मिसळले जातात. ही सर्व द्रव्ये शरीरासाठी अत्यंत अपायकारक असतात. Adulterated Mawa कोणत्या आजारांचा धोका वाढतो? अशा माव्याचे सेवन केल्याने अन्नविषबाधेचा धोका मोठ्या प्रमाणावर वाढतो. खराब माव्यात ई-कोलाईसारखे जंतू वाढतात, ज्यामुळे पोटदुखी, जुलाब व उलट्या होऊ शकतात. दीर्घकाळ अशा रसायनांचा संपर्क आल्यास कर्करोग, अल्सर यांसारख्या गंभीर आजारांची शक्यता वाढते. तसेच टायफॉईड, कावीळ व आतड्यांचे संसर्ग होण्याचाही धोका संभवतो. यकृत आणि मूत्रपिंडांवर परिणाम होतो का? होय. यूरिया व धुण्याच्या पावडरीतील रसायने थेट मूत्रपिंडांच्या गाळणी प्रक्रियेवर परिणाम करतात. त्यामुळे मूत्रपिंडे नीट कार्य करू शकत नाहीत. शरीरातील विषारी द्रव्ये बाहेर टाकण्याचे कार्य यकृत करते; मात्र सतत रसायने शरीरात गेल्यास यकृतावर अतिरिक्त ताण येतो. परिणामी रक्तातील विषारी घटक वाढून संपूर्ण चयापचय प्रक्रिया बिघडू शकते. कोणती लक्षणे दुर्लक्षित करू नयेत? मिठाई खाल्ल्यानंतर २ ते ६ तासांच्या आत तीव्र पोटदुखी, मुरडा व सतत उलट्या होणे ही अन्नविषबाधेची प्रमुख लक्षणे आहेत. शरीरात पाण्याची कमतरता निर्माण होऊन चक्कर येणे, डोळ्यांसमोर अंधुक दिसणे किंवा रक्तदाब कमी होणे अशी लक्षणेही जाणवू शकतात. त्वचेवर लाल पुरळ, खाज किंवा सूज दिसल्यास ती रासायनिक प्रतिक्रिया असू शकते. अशी कोणतीही लक्षणे दिसल्यास तातडीने वैद्यकीय सल्ला घ्यावा. सुरक्षिततेसाठी काय करावे? नेहमी विश्वासार्ह व नामांकित दुकानांतूनच मिठाई खरेदी करावी. शक्य असल्यास घरी शुद्ध माव्यापासून मिठाई तयार करणे अधिक सुरक्षित ठरते. माव्याची शुद्धता तपासण्यासाठी त्यावर आयोडीनचे काही थेंब टाकावेत; तो निळसर झाला तर भेसळ असण्याची शक्यता असते. अतिशय गडद रंगाच्या किंवा चांदीच्या वर्खाने सजवलेल्या मिठायांपासून दूर राहणे हितावह आहे. सण साजरा करताना आरोग्याची काळजी घेणे तितकेच महत्त्वाचे आहे. आनंदात गोड खा, परंतु सुरक्षित आणि शुद्ध अन्नाची निवड करा.
