Agro-meteorological stations : कृषी-हवामानविषयक निरीक्षणांना बळकटी देण्यासाठी आणि कृषी क्षेत्रासाठी हवामानावर आधारित सल्ल्यांमध्ये सुधारणा करण्यासाठी, ‘मिशन मौसम – टप्पा २’ अंतर्गत पृथ्वी विज्ञान मंत्रालय अधिक ‘स्वयंचलित हवामान केंद्रे’ प्रामुख्याने ‘कृषी-स्वयंचलित हवामान केंद्रे’ – उभारण्याची योजना आखत आहे. भारतीय हवामान विभागाकडून (IMD) मिळालेल्या माहितीनुसार, २०२६ च्या अखेरपर्यंत देशभरात अशी किमान २०० केंद्रे उभारली जातील; त्यापैकी ११ केंद्रे महाराष्ट्राच्या विविध भागांत स्थापन केली जातील. महाराष्ट्रातील शेतीला बळकटी देण्यात कृषी-हवामानविषयक निरीक्षणांची भूमिका अत्यंत महत्त्वाची आहे; कारण राज्यातील शेतीचा मोठा भाग हा पर्जन्यमान आणि हवामानाच्या स्थितीवर अवलंबून असतो. तज्ज्ञांच्या मते, पर्जन्यमान, तापमान, आर्द्रता आणि वाऱ्याच्या प्रवाहाबाबतचा ‘रिअल-टाइम’ (प्रत्यक्ष वेळेचा) डेटा शेतकऱ्यांना पेरणी, सिंचन आणि पिकांची निवड यांसारख्या बाबींवर माहितीपूर्ण आणि योग्य निर्णय घेण्यास मदत करतो. नैऋत्य मोसमी वाऱ्यांशी (मॉन्सूनशी) संबंधित हवामानातील लहरीपणाचा सामना राज्याला वारंवार करावा लागत असल्याने, पिकांचे नुकसान कमी करण्यासाठी तसेच दुष्काळ, अवकाळी पाऊस आणि उष्णतेच्या लाटांमुळे निर्माण होणारे धोके व्यवस्थापित करण्यासाठी अशी निरीक्षणे अत्यंत महत्त्वाची ठरतात. ही निरीक्षणे कीड-रोगांच्या प्रादुर्भावाचा अंदाज वर्तवण्यात आणि जलव्यवस्थापनात सुधारणा करण्यातही मदत करतात; ज्यामुळे कृषी क्षेत्र हवामानातील बदलांना अधिक सक्षमपणे तोंड देण्यास सज्ज होते. तांत्रिक प्रगतीचा आधार घेत, मंत्रालयाने स्वयंचलित हवामान केंद्रांमधील हवामान-अंदाजाची क्षमता वाढवण्यासाठी तिथे आधुनिक उपकरणे बसवण्याची योजना आखली आहे. याच उद्देशाने, मंत्रालय आयएमडीच्या माध्यमातून २०० नवीन ‘कृषी-स्वयंचलित हवामान केंद्रे’उभारणार आहे. लोकसभेतील एका प्रश्नाला दिलेल्या अलीकडील उत्तरात, मंत्रालयाने या केंद्रांच्या उभारणीबाबतची माहिती दिली आहे. आपल्या प्रतिसादात, मंत्रालयाने विविध राज्यांमध्ये उभारल्या जाणाऱ्या या केंद्रांविषयीचा तपशील सादर केला आहे. त्यानुसार, महाराष्ट्राला अशी ११ केंद्रे प्राप्त होतील. देशभरात सर्वाधिक ३६ केंद्रे उत्तर प्रदेश राज्यात उभारली जाणार आहेत. महाराष्ट्रात ज्या ठिकाणी ही केंद्रे उभारली जाणार आहेत, अशा ठिकाणांची निश्चिती करण्याची प्रक्रिया सध्या आयएमडीकडून सुरू आहे. कृषी क्षेत्रासाठी हवामानाचा अंदाज वर्तवताना अधिक अचूक माहिती मिळवण्याला या केंद्रांची आम्हाला मोठी मदत होईल, असे आयएमडीमधील एका वरिष्ठ अधिकाऱ्यांनी सांगितले. Baramati News : भरउन्हात जाऊन पाणीप्रश्न सोडवला; थोपटेवाडी गावास सभापती तावरे यांची भेट
