Pension: कर्मचारी पेन्शन योजनेअंतर्गत (EPS-95) मिळणारी किमान पेन्शन वाढविण्याबाबत केंद्र सरकार गंभीरपणे विचार करत आहे. सध्या मिळणारी 1,000 रुपयांची किमान पेन्शन अपुरी असल्याची भूमिका विविध कामगार संघटनांनी मांडली असून ती 7,500 रुपयांपर्यंत वाढविण्याची मागणी करण्यात येत आहे. संसदीय समितीनेही किमान पेन्शन वाढविण्याची शिफारस केली असून याबाबत लवकरच निर्णय होण्याची शक्यता श्रम मंत्रालयाच्या सूत्रांनी व्यक्त केली आहे. दरम्यान, कर्मचारी भविष्य निर्वाह निधी संघटना (EPFO) सदस्यांसाठीही दिलासा देणारी बातमी आहे. 8.25 टक्के दराने देय असलेले व्याज लवकरच खातेदारांच्या खात्यात जमा केले जाणार असून त्यासाठी अर्थ मंत्रालयाच्या अंतिम मंजुरीची प्रतीक्षा आहे. मंजुरी मिळताच व्याज जमा करण्याची प्रक्रिया सुरू होईल. एटीएमद्वारे PF रक्कम काढण्याची सुविधा लवकरच – EPFO कडून आणखी एक महत्त्वाची सुविधा सुरू करण्याची तयारी पूर्ण झाली आहे. सदस्यांना लवकरच एटीएमद्वारे त्यांच्या PF खात्यातील रक्कम काढता येणार आहे. यामुळे निधी काढण्याची प्रक्रिया अधिक सुलभ आणि वेगवान होणार आहे. क्लेम सेटलमेंटमध्ये विक्रमी वाढ – आर्थिक वर्ष 2025-26 मध्ये EPFO ने सेवा सुधारण्यात मोठी झेप घेत 8.31 कोटी क्लेम्स निकाली काढण्याचा विक्रम केला आहे. मागील वर्षी (2024-25) हा आकडा 6.01 कोटी होता. यामध्ये 5.51 कोटी क्लेम्स अॅडव्हान्स किंवा अंशतः पैसे काढण्याशी संबंधित होते. ‘ऑटो मोड’ प्रणालीमुळे क्लेम निकाली काढण्याची गती मोठ्या प्रमाणात वाढली आहे. सुमारे 71.11 टक्के अॅडव्हान्स क्लेम्स केवळ तीन दिवसांत निकाली काढण्यात आले, जे मागील वर्षी 59.19 टक्के होते. त्यामुळे मानवी हस्तक्षेपात लक्षणीय घट झाली आहे. हेही वाचा – कच्च्या तेलाच्या किमती वाढल्याने शेअर बाजारात मोठी घसरण; गुंतवणूकदारांचे 4.79 लाख कोटी रुपयांचे नुकसान तसेच, 6.68 कोटी सदस्यांनी चेक लीफ अपलोड न करता क्लेम दाखल केले, तर 1.59 कोटी सदस्यांनी नियोक्त्याच्या मंजुरीशिवाय थेट बँक खाते लिंक केले. 70.55 लाख ट्रान्सफर क्लेम्स पूर्णपणे स्वयंचलित पद्धतीने प्रक्रिया करण्यात आले. 29.34 लाख सदस्यांनी स्वतःच्या प्रोफाइलमध्ये दुरुस्ती केली. चालू आर्थिक वर्षातही ही गती कायम असून एप्रिल 2026 मध्येच 61.03 लाख क्लेम्स निकाली काढण्यात आले आहेत. त्यापैकी 98.70 टक्के क्लेम्स 20 दिवसांच्या आत पूर्ण करण्यात आले. ‘E-PRAAPTI’ पोर्टल लवकरच सुरू – निष्क्रिय आणि जुन्या PF खात्यांशी संबंधित अडचणी दूर करण्यासाठी EPFO कडून ‘E-PRAAPTI’ (EPF Aadhaar-Based Access Portal for Tracking Inoperative Accounts) हे नवे डिजिटल पोर्टल लवकरच सुरू केले जाणार आहे. आधार-आधारित प्रमाणीकरणाद्वारे सदस्यांना जुनी खाती सहज अॅक्सेस करता येणार असून ती विद्यमान UAN शी लिंक करता येतील. प्रारंभी हे पोर्टल ‘मेंबर आयडी’ आधारित असेल. पुढील टप्प्यात जुन्या आयडीची माहिती नसलेल्या सदस्यांसाठीही सुविधा विस्तारली जाणार आहे. या उपक्रमामुळे पारदर्शकता वाढण्यासोबतच कागदपत्रांची गरज कमी होऊन कोट्यवधी सदस्यांना थेट लाभ मिळणार आहे. EPS-95 अंतर्गत पेन्शन कोणाला मिळते? ही पेन्शन Employees’ Provident Fund Organisation मार्फत चालणाऱ्या Employee Pension Scheme (EPS-95) अंतर्गत खालील लोकांना मिळते: 1) खासगी/संघटित क्षेत्रातील कर्मचारी ज्या कर्मचाऱ्यांचा PF (EPF) कट होतो कंपनीत नोकरी करताना EPS मध्ये योगदान गेलेले असते 2) किमान 10 वर्ष सेवा पूर्ण केलेले कर्मचारी 10 वर्षे किंवा अधिक EPF/EPS योगदान असणे आवश्यक 3) निवृत्ती वय पूर्ण केलेले (साधारण 58 वर्षे) 58 वर्षांनंतर नियमित पेन्शन सुरू होते 50 ते 57 वयोगटात ‘early pension’ कमी दराने मिळू शकते 4) कर्मचाऱ्याचा मृत्यू झाल्यास कुटुंबीय विधवा/विधुर (spouse) लहान मुले (निश्चित वयापर्यंत) काही प्रकरणात अवलंबित पालक 5) अपंगत्व (Disablement) प्रकरणे नोकरीदरम्यान अपंगत्व आल्यास, सेवा कालावधीची अट शिथिल केली जाऊ शकते