Koyna Hydroelectric Project – कोयना धरण पायथा विभागाने २०२५-२६ या आर्थिक वर्षात २२० दशलक्ष युनिट वीजनिर्मिती साध्य करत नवा उच्चांक प्रस्थापित केला. यापूर्वीचा २०१८- १९ मधील १९६ दशलक्ष युनिटचा विक्रम मागे पडला असून वीजनिर्मितीत १२.२४ टक्क्यांची वाढ नोंदवली गेली आहे. यासोबतच १० एप्रिल २०२५ रोजी १००५ मेगावॅट इतका कमाल लोड साध्य करत प्रकल्पाने स्थापित क्षमतेच्या तुलनेत उल्लेखनीय कामगिरी केली. मागील वर्षात एकूण ३१४५ दशलक्ष युनिट वीजनिर्मिती करत कोयना प्रकल्पाने राज्याच्या वाढत्या ऊर्जेच्या गरजा समर्थपणे पूर्ण केल्या. जलविद्युत प्रकल्पाचे सर्वात मोठे वैशिष्ट्य म्हणजे कमी उत्पादन खर्च. इंधन खर्च जवळपास नसल्यामुळे प्रति युनिट वीजनिर्मितीचा खर्च केवळ ५० पैसे ते १.५० रुपये इतकाच येतो. मात्र, हीच वीज ३ ते ५ रुपये प्रति युनिट दराने विकली जात असल्याने राज्याला मोठ्या प्रमाणावर महसूल मिळतो. या गणितानुसार, कोयना प्रकल्पातून दरवर्षी हजारो कोटी रुपयांचे उत्पन्न निर्माण होत असल्याचा अंदाज आहे. तांत्रिक दृष्टीनेही प्रकल्पाने उच्च दर्जा राखला असून, स्टेशनची उपलब्धता ९८.३० टक्के इतकी नोंदवली गेली आहे. देखभाल, सुरक्षितता आणि कार्यक्षम व्यवस्थापनामुळे ही कामगिरी शक्य झाली आहे. या उत्कृष्टतेची दखल घेत कोयना जलविद्युत प्रकल्पाला प्रतिष्ठेचा ‘एन. एम. लोखंडे’ पुरस्कार बहाल करण्यात आला आहे. सुरक्षितता आणि कार्यक्षमतेचा समतोल साधत सातत्याने उच्च दर्जाची वीजनिर्मिती करणारा हा प्रकल्प राज्यासाठी अभिमानाचा विषय ठरत आहे. नैसर्गिक संसाधनांचा योग्य वापर, कुशल मनुष्यबळ आणि दूरदृष्टीपूर्ण नियोजन यांच्या जोरावर कोयना प्रकल्पाने ‘ऊर्जा निर्मितीबरोबरच आर्थिक समृद्धी’ हे दुहेरी उद्दिष्ट यशस्वीपणे साध्य केले आहे. आज कोयना प्रकल्प हा केवळ वीज निर्मितीचा केंद्रबिंदू नसून, सुरक्षितता, उच्च कार्यक्षमता आणि पर्यावरणपूरक ऊर्जानिर्मिती यांचा आदर्श संगम ठरत राज्याच्या विकासाला ऊर्जा देणारा खरा ‘पॉवर हाऊस’ बनला आहे.