Budget 2026: देशाच्या अर्थमंत्री निर्मला सितारामन १ फेब्रुवारी रोजी संसदेत सन २०२६-२७ चा अर्थसंकल्प (Union Budget 2026) सादर करणार आहेत. अर्थसंकल्पाची उलटगणती सुरू झाली असतानाच, महागाईच्या कचाट्यात सापडलेल्या आम आदमीची चिंता वाढवणारी माहिती समोर येत आहे. उद्या सकाळी अर्थसंकल्पीय भाषणापूर्वीच सर्वसामान्यांना ‘डबल झटका’ बसण्याची दाट शक्यता वर्तवण्यात येत आहे. ‘सिन गुड्स’वर सरकारची वक्रदृष्टी – सूत्रांच्या आणि बाजार तज्ज्ञांच्या मते, सरकार यावेळेस ‘सिन गुड्स’ (Sin Goods) म्हणजेच सिगरेट आणि तंबाखूजन्य पदार्थांवरील करात मोठी वाढ करू शकते. सार्वजनिक आरोग्याला प्राधान्य देण्यासाठी आणि महसूल वाढवण्यासाठी सिगरेटवर ५ ते १० टक्क्यांपर्यंत उत्पादन शुल्क (Excise Duty) किंवा सेस लावला जाऊ शकतो. यामुळे सिगरेट कंपन्यांच्या किमती वाढणार असून धूम्रपान करणाऱ्यांच्या खिशाला मोठा फटका बसणार आहे. आरोग्य तज्ज्ञांनी या निर्णयाचे स्वागत केले असले तरी, यामुळे छुप्या पद्धतीने होणारी विक्री वाढण्याची भीती दुकानदारांनी व्यक्त केली आहे. स्वयंपाक बजट कोलमडणार? एलपीजी दरांकडे लक्ष- दर महिन्याच्या १ तारखेला तेल कंपन्या एलपीजी (LPG) गॅसच्या दरांचे पुनरावलोकन करतात. उद्या १ फेब्रुवारी असल्याने व्यावसायिक आणि घरगुती गॅस सिलिंडरच्या किमतीत बदल होण्याची शक्यता आहे. आंतरराष्ट्रीय बाजारपेठेतील ऊर्जेच्या किमतीत होणारे चढ-उतार पाहता, गॅस महाग झाल्यास गृहिणींचे बजेट कोलमडणार आहे. गुंतवणूकदार आणि मध्यमवर्गीयांच्या अपेक्षा – महागाईसोबतच मध्यमवर्गीय गुंतवणूकदारांचे लक्ष प्राप्तिकर नियमांकडे (Tax Regimes) लागले आहे. ‘लाँग टर्म कॅपिटल गेन्स’ (LTCG) आणि प्राप्तिकर स्लॅबमध्ये सवलत मिळावी अशी मागणी नोकरदार वर्गाकडून होत आहे. श्रीमंतांवर अधिक कर लादताना किंवा गुंतवणुकीचे नियम कडक करताना मध्यमवर्गीयांना कोणताही नवा ‘शॉक’ मिळू नये, अशी भीती गुंतवणूकदारांना वाटत आहे. उद्याचे महत्त्वाचे टप्पे: सकाळी ६ ते ७ वाजता तेल कंपन्यांतर्फे एलपीजी गॅसचे नवे दर जाहीर होतील. ११ वाजता अर्थमंत्री संसदेत अर्थसंकल्पीय भाषणाला सुरुवात करतील. भाषणादरम्यान शेअर बाजारात सेन्सेक्स आणि निफ्टीमध्ये मोठी अस्थिरता (Volatility) पाहायला मिळू शकते. एकंदरीत, उद्याचा दिवस देशाच्या अर्थव्यवस्थेसोबतच प्रत्येक भारतीयाच्या खिशासाठी अत्यंत निर्णायक ठरणार आहे. हेही वाचा – Gold Silver Rates: चांदी एकाच दिवसात 1,28,000 रुपयांनी का घसरली? जाणून घ्या नेमकं कारण ……………………………………………………….. cigarate सिन गुड्स काय आहे? (Sin Goods): सोप्या भाषेत सांगायचे तर ‘व्यसनाधीन वस्तू’. ज्या वस्तू समाजासाठी किंवा आरोग्यासाठी हानिकारक असतात (उदा. सिगरेट, तंबाखू, दारू), त्यांना अर्थशास्त्राच्या भाषेत ‘सिन गुड्स’ म्हणतात. यावर सरकार मुद्दाम जास्त टॅक्स लावते जेणेकरून लोक त्यांचा वापर कमी करतील. उत्पादन शुल्क (Excise Duty) : हा एक प्रकारचा ‘निर्मिती कर’ आहे. जेव्हा एखाद्या वस्तूचे देशात उत्पादन केले जाते, तेव्हा कारखान्यातून ती वस्तू बाहेर पडण्यापूर्वी सरकार त्यावर जो कर लावते, त्याला एक्साईज ड्युटी म्हणतात. सेस (Cess): याला ‘उपकर’ म्हणतात. हा करावर लावलेला अतिरिक्त कर असतो. हा पैसा एखाद्या विशिष्ट कामासाठीच वापरला जातो (उदा. शिक्षण सेस किंवा आरोग्य सेस). लाँग टर्म कॅपिटल गेन्स (LTCG): याचा अर्थ ‘दीर्घकालीन भांडवली नफा’. जर तुम्ही शेअर्स किंवा जमीन यांसारख्या गोष्टी ठराविक काळापेक्षा जास्त काळ (सामान्यतः १ वर्षापेक्षा जास्त) स्वतःकडे ठेवून विकल्या आणि त्यातून नफा झाला, तर त्यावर जो टॅक्स भरावा लागतो, त्याला LTCG म्हणतात. टॅक्स स्लॅब (Tax Slab): याला आपण ‘कराची टप्पेवारी’ म्हणू शकतो. तुमचे उत्पन्न किती आहे त्यानुसार टॅक्सचे दर ठरलेले असतात (उदा. ५ लाख पर्यंत सूट, ५ ते १० लाखांवर ठराविक टक्के टॅक्स). या टप्प्यांना ‘स्लॅब’ म्हणतात. अस्थिरता (Volatility): बाजारपेठेच्या भाषेत याचा अर्थ ‘मोठी चढ-उतार’. जेव्हा शेअर बाजारातील किमती खूप वेगाने वर-खाली होतात, तेव्हा त्याला ‘व्होलाटिलिटी’ किंवा अस्थिरता म्हणतात. एफएमसीजी (FMCG – Fast Moving Consumer Goods): याचा अर्थ ‘दैनंदिन वापराच्या वस्तू’. आपण रोजच्या जीवनात वापरतो त्या वस्तू, जसे की साबण, बिस्किटे, तेल, पेस्ट इत्यादी. या कंपन्यांच्या शेअर्सवर बजेटचा मोठा परिणाम होतो.