आठवण: गिरीश अंकल, मी आणि चेलुवी

सोनाली कुलकर्णी

ज्येष्ठ लेखक, दिग्दर्शक आणि अभिनेते गिरीश कर्नाड यांच्या जाण्याने एक महान रंगकर्मी, विचारवंत हरपला आहे. “चेलुवी’ हा माझा पहिला चित्रपट त्यांच्यासारख्या दिग्गज कलाकाराबरोबर करण्याचा योग नशिबी आला, हे माझं सुभाग्य मानते. कारण या पहिल्याच चित्रपटाने माझ्या कारकिर्दीतल्या पंखांमध्ये भरारी भरली. या चित्रपटाने आंतरराष्ट्रीय पातळीवर खूपच लौकिक मिळवला. इतर भाषांमध्येही मी अनेक चित्रपट केले. चित्रीकरणादरम्यान गिरीश अंकलनी मला खूप सांभाळून घेतले. अभिनयाबाबत खूप काही शिकवले. माझ्याकडे आजही गिरीश अंकलची खूप पत्रं आहेत. त्या सर्व आठवणींचा बंद कप्पा गिरीश अंकलच्या जाण्याने उघडला आहे.

मी दहावित असताना सत्यदेव दुबे यांच्या कार्यशाळेत भाग घेतला होता. सत्यदेव दुबे हे नाट्यक्षेत्रात अतिशय नावाजलेले आणि आदराने घेतले जाणारे नाव. पण तेव्हाही अभिनय क्षेत्रात करिअर करायचे की नाही याविषयी मी काही ठरवले नव्हते. त्यावेळी मी नाटकांत बरीच लहान-मोठी पडद्यामागची कामे करत असे. याच दरम्यान ज्येष्ठ अभिनेते, लेखक आणि दिग्दर्शक गिरीश कर्नाड एक नवीन चित्रपट करणार आहेत असे समजले. त्यासाठी ते संपूर्ण भारतात वेगवेगळ्या शहरांमधून कलाकारांची चाचणी घेत होते. दिल्ली, कोलकाता, मुंबई, चेन्नई अशा वेगवेगळ्या शहरांचा त्यामध्ये समावेश होता. ह्या चित्रपटाचे नाव होतं “चेलुवी’.

नावावरून हा कानडी चित्रपट असावा असं वाटतं. मात्र हा हिंदी चित्रपट होता. आमच्या मैत्रिणीबरोबर मीही ऑडिशन दिली. त्यानंतर एक दिवस अचानक आमच्या काकूंकडे फोन आला. त्यावेळी आमच्याकडे फोन नव्हता. फोन गिरीश कर्नाड यांचाच होता. त्यांनी “तुझी चेलुवीच्या मध्यवर्ती भूमिकेसाठी निवड झाली आहे’ असं सांगितलं. या सर्वच गोष्टी खूपच अनपेक्षित होत्या. “माझी अकरावीची परीक्षा आहे. मी कशी शुटिंगला येऊ शकणार?’ असं मी त्यांना म्हणाले. त्यावेळी एवढ्या मोठ्या माणसाशी मी असे बोलले याचे आता आश्‍चर्यही वाटते. कारण त्यावेळी माझे वय अवघे सोळा वर्षांचे होते. आता जर एखाद्या व्यक्‍तीला एवढ्या मोठ्या दिग्गजाचा फोन आला तर ती व्यक्‍ती परीक्षा बुडवायला पटकन तयार होईल. एवढी मोठी संधी कोणी हातातून जाऊ देणार नाही. पण गिरीश कर्नाड हे अतिशय मोठ्या मनाचे होते. माझी प्रतिक्रिया ऐकून ते शांतपणे म्हणाले “असा प्रॉब्लेम आहे का? मग आपण काय करायचं? मी तुझ्या प्राचार्यांना पत्र लिहितो. तुही त्यांना पत्र लिहून, बुडलेला अभ्यास भरून काढेन असा विश्‍वास दे. म्हणजे अडचण येणार नाही आणि त्यांनी सरांना त्याप्रमाणे पत्रही लिहिलं!

माझ्यासाठी आणि माझ्या घरच्यांसाठी हे सर्व अनपेक्षितच होतं. पण गिरीश कर्नाड यांच्या नावाला एक वजन होतं, आदर होता आणि आजही आहे. “चेलुवी’च्या निमित्ताने लाभलेल्या त्यांच्या सहवासातून त्यांच्या व्यक्‍तिमत्त्वाचे विविध पैलू मला जाणवले. त्यांची बुद्धिमत्ता खूपच वरच्या पातळीवरची होती. माणूस म्हणून ते खूप मोठे होते. मी त्यांना तेव्हापासून गिरीश अंकल म्हणायचे. “चेलुवी’च्या चित्रीकरणाच्या सुरुवातीपासूनच गिरीश अंकलचे मला सहकार्य लाभत गेले. पहिल्या शॉटच्यावेळी मला कॅमेरा कोठे आहे? अँगल कोणता आहे? हे काहीच माहीत नव्हते. गिरीश अंकल मला भूमिका समजावून सांगत होते आणि त्याप्रमाणे मी करत होते. त्यावेळी माझ्या बरोबर नचिकेत, जयु पटवर्धन हे देखिल होते. ते दोघे पुण्यातीलच होते. त्यामुळे मला त्यांचा खूप आधार वाटत होता. सुरुवातीचे दोन दिवस माझे आई-वडील सोबत होते. मला सिनेमाच्या चित्रीकरणाचा काहीच अंदाज नव्हता. मला पहिला शॉट करण्यापूर्वी गिरिश अंकलना नमस्कार करायचा होता. पण तो कसा करायचा हेही समजत नव्हते. शेवटी मी आई-बाबा आणि गिरिश अंकलना हिम्मत करून नमस्कार केला आणि चित्रीकरण सुरू झाले.

चित्रपटात माझे नाव चेलुवी होतं. चित्रीकरण पूर्ण झाल्यानंतर तो चित्रपट प्रथम आंतरराष्ट्रीय कान्स चित्रपट महोत्सवात दाखवला गेला. नंतर भारताच्या आंतरराष्ट्रीय चित्रपट महोत्सवात दाखवला गेला. नंतर हा चित्रपट दूरदर्शनवर दाखवला गेला. त्यावेळी आजच्यासारखी चॅनल्सची गर्दी नव्हती. या चित्रपटाच्या चित्रीकरणादरम्यान सोबत कोणी मैत्रीण नव्हती की आई-बाबा नव्हते. पण माझं नशिब इतकं चांगलं होतं की मला वेळोवेळी खूप चांगली माणसं मिळाली. त्यावेळी मी गिरीश अंकल यांच्याकडे सिनेमाचं शिबिरच केलं असं आपण म्हणू शकतो. मला खूप काही शिकायला मिळाले. त्यावेळी माझी सहकारी बी जयश्री ही होती. ती कानडी अभिनेत्री होती. तसंच प्रशांत नाग होता. तो शंकर नाग यांचा पुतण्या आहे. गितांजली किर्लोस्कर होत्या. त्या आघाडीच्या रिपोर्टर आहेत. स्वतः गिरीशजी होते. आम्ही तीन-चार जण नवे होतो. अनुनभवी होतो. पण नंतर आम्ही खूप चांगले मित्र झालो.

आमची एक टीमच तयार झाली होती, असे म्हणायला हरकत नाही. आम्ही सारेच लहान होतो. शूटिंगच्या दरम्यान घरच्यांना पत्र टाकायचो, एस. टी. डी. बुथपाशी फोन करण्यासाठी रांगा लावायचो. या सर्वच आठवणी मनाच्या कुपित अगदी साठवलेल्याच आहे. चित्रपट पूर्ण झाल्यानंतरही आम्ही एकमेकांना खूप पत्रं टाकायचो. माझ्याकडे आजही गिरीश अंकलची खूप पत्रं आहेत. त्यांचे साऱ्याशीच खूप जिव्हाळ्याचे नाते निर्माण झाले होते. आम्ही चित्रपटादरम्यान वेगवेगळे सेलिब्रेशन केले. ख्रिसमस साजरा केला, नव्या वर्षाचे स्वागत केले. एका कुटुंबाप्रमाणे आम्ही राहिलो. गिरीश अंकलनी मला खूप सांभाळून घेतले. अभिनयाबाबत खूप काही शिकवले. “चेलुवी’ या माझ्या कारकिर्दीतील पहिल्या वहिल्या चित्रपटाच्या आठवणी आज गिरीश अंकलच्या जाण्यामुळे जाग्या झाल्या आहेत.

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here

Enable Google Transliteration.(To type in English, press Ctrl+g)