शेअर बाजारातला भूकंप

गेल्या महिन्याभरात शेअर बाजारात भूकंपाचे धक्के जाणवत होते. देशांतर्गत आर्थिक परिस्थितीपेक्षाही जागतिक आर्थिक परिस्थिती या भूंकपांना कारणीभूत आहे. एकदा भूकंपाचे धक्के बसायला लागले, की ते लगेच थांबत नाहीत. अगोदर छोटे आणि नंतर मोठा धक्का बसतो. यापूर्वी शेअर बाजारात “ब्लॅक फ्रायडे’चा अनुभव वारंवार आला. या वेळी “ब्लॅक थर्स्ट डे’ अनुभवला. पाच मिनिटांत चार लाख कोटी रुपयांचे नुकसान झाले. खरे तर ही पर्वणी समजूत शांत चित्ताने अधिक गुंतवणुकीचा विचार करण्याची आवश्‍यकता आहे; परंतु लोक नेमके उलटे करतात. जेव्हा बाजारात सेल चालू असतो आणि स्वस्तात वस्तूंची विक्री सुरू असते, तेव्हा लोक ती घेण्यासाठी घाई करतात, गर्दी करतात; परंतु शेअर बाजारात मात्र जेव्हा अशी संधी मिळते, तेव्हा हवालदिल होऊन विकण्यासाठी घाई करतात. गेल्या तीन दिवसांपूर्वीच जागतिक नाणेनिधीने भारतीय आर्थिक विकासदराबाबतचा सुधारित अंदाज सादर केला. त्यानुसार विकासदर जरी खालावणार असला, तरी जगात तो सर्वाधिक असेल, असे त्यात म्हटले असल्याने आपल्याला फार घाबरण्याचे काहीच कारण नाही. सरकार कुणाचेही असले, तरी आर्थिक स्थितीत फार फरक पडणार नाही, असा दिलासा आपल्याला या अहवालातून मिळतो. अमेरिकेचा विकासदर ही जवळजवळ अर्धा टक्कयाने घसरणार आहे. चीनच्या विकासदरापेक्षा आपला विकासदर जास्त राहणार आहे, या सर्व दिलासादायक बाबींच्या पार्श्‍वभूमीवरही जागतिक बाजारातील घडामोडींचा भारतीय शेअर बाजारावर प्रतिकूल परिणाम होत आहे. जागतिक बाजारात कच्च्या तेलाच्या भावात होत असलेली वाढ, जागतिक विनिमय दरातील घसरण, रुपयांचे डॉलरपुढचे लोटांगण यामुळे शेअर बाजारात पडझड झाली. त्यातही अमेरिकेतील शेअर बाजारात मोठी पडझड झाल्याने त्याचे परिणाम आशियाई बाजारपेठेवर अधिक झाले. भारतीय शेअर बाजारापेक्षाही अधिक पडझड अन्य बाजारांत झाली.
गुरूवारची सकाळ भारतीय शेअर बाजारासाठी आणि गुंतवणुकदारांसाठी धक्का देणारी ठरली. बाजार सुरू होताच मुंबई शेअर बाजाराचा निर्देशांक एक हजार अंकांच्या घसरणीसह सुरू झाला. राष्ट्रीय शेअर बाजार देखील 250 अंकांनी घसरला. सेन्सेक्‍समधील घसरणीमुळे निर्देशांक 33 हजार 774.89 अंकांवर पोहोचला आहे. दुसरीकडे डॉलरच्या तुलनेत रुपयांची सुरु असलेली घसरण आजदेखील सुरुच राहिली. गुरूवारी रुपया नऊ पैशांनी घसरला आणि तो 74.45 रुपयांवर पोहोचला. सकाळच्या सत्रात सेन्सेक्‍समधील 31 पैकी 30 कंपन्यांच्या शेअर्समध्ये घसरण होत होती, तर निफ्टीतील 50 पैकी 46 शेअर्समध्ये घसरण होत होती. केवळ चार कंपन्यांच्या शेअर्सची खरेदी होत होती. ऍक्‍सेस, वेदांता, स्टेट बॅंक, टाटा स्टील, भारती एअरटेल, मारुती, आयसीआयसीआय बॅंक, रिलायन्स, इंडिया बुल्स, बजाज फायनान्स, बजाज फायनान्स सर्व्हिस, ऍक्‍सेस बॅंक, आयशर मोटर्स या कंपन्यांच्या
शेअर्समध्ये मोठी घसरण झाली. आशिया खंडातील अन्य देशातील अन्य शेअर बाजारदेखील कोसळले. आशियातील अन्य बाजारांत पाच टक्क्‌यांची घसरण झाली. तैवान शेअर बाजार 5.21 टक्क्‌यांनी, जपानचा शेअर बाजार 3.7 टक्क्‌यांनी, कोरिया बाजार 2.9 टक्क्‌यांनी तर शांघाय बाजार 2.4 टक्क्‌यांनी कोसळला. याशिवाय चीन आणि अन्य देशातील बाजारदेखील कोसळले आहेत. अमेरिकेतील शेअर मार्केटमध्ये आठ महिन्यांमधील सर्वांत मोठी घसरण बुधवारी झाली. बुधवारीच शेअर बाजाराने 461 अंकांची मुसंडी घेतल्याने गुंतवणूकदारांच्या संपत्तीत तीन लाख कोटींची भर पडली ; मात्र हा दिलासा फक्त एका दिवसासाठीच ठरला.
शेअर बाजारातील भूकंपात सर्वाधिक नुकसान इन्फोसिस, एचडीएफसी आणि एचडीएफसी बॅंक या कंपन्यांच्या शेअर्सचे झाले आहे. मुंबई शेअर बाजारात सूचिबद्ध एकूण कंपन्यांचे बाजार भांडवल 134. 38 लाख रुपयांवर आले आहे. गुरूवारी सर्वंत्र निराशेचे वातावरण असताना जागतिक बाजारात कच्च्या तेलाच्या किमती चार डॉलर प्रतिपिंपाने कमी झाल्या, ही दिलासा देणारी बाब घडली. आता जागतिक बाजारात कच्चे तेल 82 डॉलर प्रतिपिंप आहे.
ज्यांनी दीर्घकाळासाठी शेयर आणि म्युच्युअल फंडात गुंतवणूक केली आहे, त्यांना या असल्या पडझडीने काही फरक पडत नाही. सध्या अमेरिका-चीन व्यापारी युद्ध आणि इराणवरील तेल बंदीमुळे वाढलेले तेल दर यामुळे सगळीकडेच डॉलर मजबूत होत आहे. जगातील सारी इतर चलने कमजोर होत आहेत. भारताने वित्तीय आणि चालू खात्यावरील तूट आतापर्यंत योग्य त्या मर्यादेत राखली आहे. असे असले, तरी आता मात्र देशाच्या चालू खात्यावरील तूट वाढते आहे आणि कच्या तेलाच्या वाढत्या भावामुळे त्यात भर पडत आहे. याचा परिणाम म्हणून महागाई दरात वाढ होण्याचा अंदाज व्यक्त केला जात आहे. त्यामुळे देशाच्या आर्थिक विकासावर परिणाम होण्याची भीती व्यक्त केली जात आहे. शेअर बाजारात या सर्व घडामोडींचा परिणाम होणे स्वाभाविक आहे. शेअर बाजारातील सध्यासारखी करेक्‍शन ही संधी समजायला हरकत नाही. शेअर बाजार खाली-वर होणारच, हे गृहीत धरले पाहिजे. घसरणीबरोबरच बैलाच्या झेपेचाही चांगला अनुभव येत असतो. त्यासाठी सज्ज होण्याची मानसिकता आपण तयार केली पाहिजे. केवळ घसरण झाली, चार लाख कोटी रुपये बुडाले, म्हणून हातावर हात बांधून नैराश्‍यात घालविण्यापेक्षा येणाऱ्या संधीचा उपयोग करून घेतला पाहिजे.

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here

Enable Google Transliteration.(To type in English, press Ctrl+g)