कायद्यापुढे आव्हान अंधश्रद्धेचे (भाग-२)

चेटूक किंवा काळी जादू करीत असल्याच्या संशयावरून पुण्याजवळ औंध येथे एका महिलेचा आणि तिच्या पतीचा जमावाकडून खून करण्यात आला. एकविसाव्या शतकात तंत्रज्ञानात आपण आघाडी घेतली असून, विकासाच्या वाटेवर अनेक देशांना आपल्या अर्थव्यवस्थेने मागे टाकले आहे. अशा देशातील समाजात आजही अंधश्रद्धा इतक्‍या खोलवर रुजलेल्या असाव्यात, याचे वैषम्य जोपर्यंत आपल्याला वाटत नाही, तोपर्यंत अशा घटना घडतच राहणार. महाराष्ट्रासारख्या अंधश्रद्धा निर्मूलनासंदर्भात पुढाकार घेऊन कायदा करणाऱ्या राज्यात अशा घटना घडत असतील तर अन्य राज्यांत काय परिस्थिती असेल याचा विचारच न केलेला बरा!

कायद्यापुढे आव्हान अंधश्रद्धेचे (भाग-१)

अंधश्रद्धा हा एक सामाजिक आजार असून, असा आजारी समाज प्रगतीच्या शर्यतीत देश कितीही आघाडीवर गेला, तरी मागासच राहणार. मांत्रिकाच्या सांगण्यानुसार एखाद्या महिलेला चेटूक करणारी, काळी जादू करणारी, भानामती करणारी ठरवण्याच्या आणि तिला त्रास देण्याच्या घटना देशभरात सातत्याने समोर येत असतात. अशा महिलांना कधी निर्वस्त्र करून मारहाण करण्यात येते, तर कधी मैला सेवन करण्यास भाग पाडले जाते. कधी अशा महिलेची धिंड काढली जाते, तर कधी तिला ठारही मारले जाते. महत्त्वाची बाब म्हणजे, अंधश्रद्धांच्या आहारी जाऊन आपण “गुन्हा’ करीत आहोत, याचेही भान लोकांना राहात नाही. अनेकदा तर धार्मिक परंपरांचा हवाला देत अशा कृत्यांचे समर्थन केले जाते, त्यावर पांघरूण घातले जाते. अर्थातच, समाजात अंधश्रद्धा कायम राहिल्यास ज्यांना फायदा होणार आहे, असे लोकच अशा भ्रामक समजुती पसरवीत असतात. त्यामुळेच वैज्ञानिक जाणिवांचा अंगीकार करण्याऐवजी भ्रमावर आधारित अंधश्रद्धा अशा व्यक्तींकडूनच जोपासल्या जातात.

-Ads-

भारतीय राज्यघटनेच्या अनुच्छेद 51-ए (एच) नुसार वैज्ञानिक दृष्टिकोनाचा अंगीकार करणे, वैज्ञानिक जाणिवांचा विकास करणे हे नागरिकांचे मूलभूत कर्तव्य सांगण्यात आले आहे; परंतु असा दृष्टिकोन विकसित होण्यासाठी स्वातंत्र्यानंतर स्थापन झालेल्या कोणत्याही सरकारने विशेष प्रयत्न केल्याचे दिसत नाही. वैज्ञानिक जाणिवांचा विकास आणि त्यांचा प्रचार-प्रसार करण्याचे धोरण कोणत्याही राजकीय पक्षाने आजतागायत आपल्या कार्यक्रमात समाविष्ट केलेले नाही. परिणामी, पारंपरिक स्वरूपात ज्या अंधश्रद्धा बाळगल्या जात आहेत, त्यापेक्षा वेगळा विचार अनेकांच्या मेंदूला शिवतसुद्धा नाही. अंधश्रद्धांचे निर्मूलन करणे ही केवळ सामाजिक काम करणाऱ्या संस्थांची जबाबदारी नाही. सरकारनेदेखील अंधश्रद्धांचे उच्चाटन करण्यासाठी शालेय अभ्यासक्रमात अशा धड्यांचा समावेश केला पाहिजे. त्याचप्रमाणे अंधश्रद्धांच्या विरोधात व्यापक स्वरूपाचे जनजागृती अभियान राबविले गेले पाहिजे. आज पुण्यासारख्या प्रगतिपथावर असलेल्या शहराजवळ पती-पत्नीचा निर्घृण खून होण्याची घटना केवळ अंधश्रद्धेतून घडली. समाजात वैज्ञानिक जाणिवा रुजविल्या गेल्या नाहीत, तर अशा घटना सातत्याने घडतच राहतील.

– विश्‍वास सरदेशमुख 


‘प्रभात’चे फेसबुक पेज लाईक करा

What is your reaction?
0 :thumbsup: Thumbs up
0 :heart: Love
0 :joy: Joy
0 :heart_eyes: Awesome
0 :blush: Great
0 :cry: Sad
0 :rage: Angry

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here

Enable Google Transliteration.(To type in English, press Ctrl+g)